•  


Makaleler   >

Islam dünyasında Osmanlı izleri    >

Moro adasına Osmanlı yardımı >




Moro müslümanların bayrağı

Uzakdoğunun Filistini: MORO


Moro, resmi adı ile Mindanao adası, Filipinli devletin en Güneyinde Endonezya nın da kuzey Doğusunda yer almaktadır.

Bu bölgeye ilk müslümanların, tebliğ ve ticaret için gelmişler. Muhtemelen 700-750 yılları arasında dışardan gelen müslümanlar bölgede tebliğe başlamışlar ve daha sonra da buralara yerleşmeye başlamışlardır.

Bölgede ilk Islam siyasi birliğin Seyyid Abdulkadir tarafindan 1450 yıllarında teşkil edildiği bilinmektedir. Şerif Haşim´in soyundan gelen bir devlet reisiydi.

1521 senesinde Ispanyollar ilk kez saldırıya geçerler. Gayeleri Avrupa’da bir Islam medeniyeti olan Endülüsü yok ettikleri gibi Filipinler deki Islam medeniyetini de yok etmek olacaktı. 26 yıl çetin savaşlardan sonra müslumanlar Ispanyolların deniz kuvvetine dayanamayıp başkentleri Manila’dan cekilmek zorunda kaldılar.

Müslümanların lideri Raja Süleyman 1591 yılında çıkan çatışmalarda şehit düşüyor. Bunun ardından komutan Rodrigez başkanlığında Islamı kabul eden aşiretlerin ve müslümanların oturduğu bölgeleri bir daha onarılmayacak şekilde yakılıp yıkılıp tahrip ediliyor. Müslümanlar buna rağmen yılmadılar ve Türkmen boylarından geldiği sanılan Emir Kudret’in önderliğinde  mücadeleye müslümanlar devam ettiler. Müslümanlar Filipinli adaların en Güneyine inip yeniden organize olup yüzyılları geçen hayatta kalma mücadelesine girmiş bulundular.

Ispanyollara karşı direniş 10 aralık 1898 yılına kadar devam etmiştir.  Ispanyollar 1898 yılında tam 104 sene önce Filipinli adaları 10 miljon dolara Amerikalılara satıyor. Tabiiki Moro adası da dahil. Bu sefer Müslümanlar 40 yıl Amerika Birleşik Devletleri ile çetin bir bağımsızlık mücadelesine giriyorlar.

Ikinci Dünya savaşında ise Amerikalılar Filipinli adalardan çekilip bu sefer bu adaları işgal eden Japonlara karşı savaşmaya başladılar. Ikinci dünya savaşın bitimine kadar Japonlar ile çatışma aralıksız devam etti.

Savaştan sonra 1946 senesinde Filipinli adaları Amerika´nın izni ile bağımsız oluyor. Filipinli Devletin bağımsızlığından 22 yıl sonraya kadar bir kargaşa yaşanmıyor. Fakat 1968 yılında 68 müslüman gencin Filipinli askerler tarafından öldürülmesi neticesinde protesto gösterileri ve yürüyüşler başlıyor. Çanakkale zaferini örnek alarak, o zaferin tarihi olan 18 martta , 1968 de Siyasi Bilgiler Fakültesinde Müslüman öğrenciler örgütlerini kurup direnişe yemin ediyorlar.


1972 yılında müslumanlara karşı şiddetli bir katliam hareketi başlatıldı. Ibadet yerleri, camiler, medreseler, mescidler ve yerleşim merkezleri her taraftan karadan ve havadan bombalandı. Bu durumda müslümanlar silaha başvurmak zorunda kaldılar. Müslümanlar bu vesile ile siyasi direnişden silahlı direniş hareketine geçtiler.

1972 yılından bugüne kadar tarafsız kaynaklara göre 50.000 müslüman şehid edildi ve 300.000 ev yakıldı. Gayri resmi rakamlarda şehid sayısı 135.000 sehid  ve yakılan ev sayısı 500.000’i buluyor. Fakat 1995 den itibaren,  Filipinli hükümeti pes edip Müslümanlar ile anlaşmak zorunda kalıp Moro adanın büyük bölümün idaresini müslümanlara bırakmak zorunda kaldılar. Şu anda Filipinler de 7 miljon müslüman yaşıyor . Fakat şu anda halen binlerce müslüman yaşlı kadın çocuk iltica kamplarında çok zor şartlar altında yaşam mücadelesi veriyorlar. Şimdiki müslümanların lideri bir Türk gazeteciye ‘Bana Fatih Sultan Mehmed´in gemileri karadan yürütmesini temsilen resmini getirmeni istiyorum çünkü biz denizlerde savaşan özgürlük savaşcılarıyız. Fatih bizim için önemli bir kişi ve hatta bizim önderimizdir’.




Burhan cami de cuma namazı


Sultan Ikinci Abdulhamid zamanında, Osmanlılar Moro konusu ile yakından ilgilenmeye başladılar. Hatta Ikinci Abdulhamid Han’ın bölgeye asker gönderme planı vardı. Fakat Avrupa ülkelerin 1900 ‘lu yıllarda çıkartmış oldukları iç isyanların yüzünden Osmanlı Uzak Doğu ya Hindistan Endonezya ve Moro’ya yeterli ilgi veremedi. Fakat II Abdulhamid zamanında Moro adasına Osmanlı subayların gizlice gelip ormanlarda müslümanlara asker eğitimiverdikleri Moro müslümanları tarafından anlatılıyor. 1914 yılında Amerika da Osmanlı büyükelçisi olarak görev yapan Ahmed Rüstem Bey, Amerikan basının Ermeniler konusundaki Osmanlı aleyhtarlığı yüzünden basına demeç verir.

Rusların, Ingilizlerin, Fransızlarin Afrika da, Asya da sömürgeci emellerine gerçekleştirmek için giriştikleri cinayetleri sayıp döker ve asıl utanılması ve eleştirilmesi gereken birşey varsa o da Amerikan yönetimin öteden beri zencilere

karşı uyguladığı insanlık dışı muamelesi ve Moro halkına karşı giriştikleri katliamın insanlık suçu olduğunu bildirir ve o zamanın Amerika devlet başkanı Wilson tarafindan istenilmeyen adam ilan edilir ve Amerikayı terk edip Osmanlı devletine geri dönmek zorunda kalır.

Şu anda bize tarihi sorumluluk düşüyor. Ejdadımızın ilgilenip de iç ve dış tehlikelerden dolayı ilgilenemeyip Osmanlı devletin yadigarı olan bizlere sorumluluk düşmüyormu. Moro´da şu anda bile halen bazı camilerde Osmanlı padişahları adına hutbe okutulup Osmanlı bizi kurtaracak ümidi ile yaşıyorlar.

Moro adasının Cotabato şehrin Buhran camisinde kıldığım cuma namazından sonraki sohbetimizde bir üniversiteli gencin sözlerini unutmak mümkün değildir; " Bizler tarihteki Türkleri iyi tanırız özellikle Osmanlıları çok iyi tanıyoruz ".


Aralık 2002 Ekrem Karadeniz


HARBİYE NAZIRI SADRAZAM MAHMUT ŞEVKET PAŞA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN ALINTILAR


FİLİPİNLİ MÜSLÜMANLARA OSMANLI YARDIMI (s.106)

26 mart salı 1913 günü harbiye Nezaretinden Bab-ıali'ye geldim Hüseyin Cahit Bey'i kabul ettim Bir müddet konuştuk. Sonra Hariciye nazırı Prens Sait Halim Paşa geldi. Sulh işlerini bir an evvel ele almamız icap ettiğini söyledi. Hükümet toplantısına girdim. Filipin Adaları Müslümanlarının geçenlerde halifeleri sıfatıyla Zatı Şahaneye gönderdikleri heyet hakkında konuştuk. Amerika Birleşik Devletleri Filipin müslümanlarının ayaklanmalarından şikayetçiydi. Filipinler'e bazı din adamları ve din kitapları göndermeye, Amerikalılarla iyi geçinmek nasihatinde bulunmaya karar verdik. Buna karşılık Amerika'dan da bazı meselelerde bizi desteklenmesini isteyecektik. Bu hususta Amerikan Sefiri ile görüşmek üzere sadaret müsteşarı Adil bey'i vazifelendirdim..........


1 Mayıs 1913 (s. 186)

Saat beşte hükümet toplantısı başladı. Nahiyeler kanununu, 36. Maddesine kadar müzakere ettik. Filipin Adalarına dört din adamımızı göndermeye karar verdik. Eski Hakan Sultan Hamit zamanında Filipinlere din adamaları göndermiş iyi neticeler almıştık...............


Filipinler Mindanao Devlet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmad Alonto, ilk kez geldiği Malatya'nın Darende ilçesinde yüz yıl sonra ''baba diyarına'' gelmenin mutluluğunu yaşadığını söyledi.

Darende'de Somuncu Baba Külliyesi ve Hulusi Efendi Vakfı'nı ziyaret eden Ahmad Alonto, AA muhabirine yaptığı açıklamada, dedelerinin Osmanlı Padişahı 2. Abdülhamit tarafından 1890 yılında Filipinler'in İslamlaştırılması çalışmaları için Malatya'dan Filipinler'e gönderildiğini belirtti.


kaynak:  Malatya aktuel 11-02-2008



Moro'da MNLF'in bayragi